You are here

Na osnovu člana 255. st. 2. i 4. Zakona o opštem upravnom postupku („Službeni list SRJ”, br. 33/97 i 31/01 i „Službeni glasnik RS”, broj 30/10) i člana 43. stav 2. Zakona o Vladi („Službeni glasnik RS”, br. 55/05, 71/05, 101/07, 65/08, 16/11, 68/12 – US, 72/12 , 7/14 – US i 44/14), rešavajući po zahtevu Saveza vojvođanskih Mađara iz Subotice, Age Mamužića 11/I, za ukidanje pravnosnažne Odluke Komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini broj: Str. pov. 2/45 od 22. januara 1945. godine i pravnosnažne Odluke Zemaljske komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini od 26. marta 1945. godine, 

Vlada donosi

R E Š E Nj E

1. UKIDA SE Odluka Komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini, broj: Str. pov. 2/45 od 22. januara 1945. godine, o utvrđivanju i proglašavanju ratnim zločincima svih stanovnika mađarske i nemačke narodnosti opštine Čurug, sreza žabaljskog u Vojvodini.
2. UKIDA SE Odluka Zemaljske komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini od 26. marta 1945. godine, o proglašavanju ratnim zločincima po osnovu nacionalne pripadnosti stanovnika opštine Mošorin, sreza titelskog u Vojvodini.
3. Ovo rešenje objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

O b r a z l o ž e nj e

Savez vojvođanskih Mađara iz Subotice, Age Mamužića 11/I, podneo je Vladi zahtev za ukidanje Odluke Komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini, broj: Str. pov. 2/45 od 22. januara 1945. godine, te Odluke Zemaljske komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini od 26. marta 1945. godine, kojima su stanovnici mađarske nacionalnosti opština Čurug, Žabalj i Mošorin, primenom principa kolektivne odgovornosti, proglašeni ratnim zločincima.

U zahtevu se, između ostalog, navodi da je Deklaracijom Narodne skupštine Republike Srbije o osudi akata protiv civilnog mađarskog stanovništva u Vojvodini počinjenih 1944‒1945. godine („Službeni glasnik RS”, broj 54/13) Narodna skupština najoštrije osudila Odluku Komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini od 22. januara 1945. godine, te Odluku Zemaljske komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini od 26. marta 1945. godine, kojima su primenom principa kolektivne odgovornosti stanovnici opština Čurug, Žabalj i Mošorin, mađarske nacionalnosti, proglašeni ratnim zločincima, te da je, budući da su navedeni pravni akti i dalje deo važećeg pravnog sistema Republike Srbije i da su zasnovani na principu koji je u suprotnosti sa brojnim načelima Ustava, neophodno njihovo neodložno ukidanje.

U postupku po zahtevu utvrđeno je da je podnosilac zahteva Savez vojvođanskih Mađara iz Subotice, Age Mamužića 11/I, politička stranka nacionalne manjine upisana u Registar političkih stranaka u skladu sa zakonom, te da je aktivno legitimisana za podnošenje predmetnog zahteva, u smislu odredaba čl. 39. i 40. Zakona o opštem upravnom postupku, a imajući u vidu odredbe čl. 3. i 5. Zakona o političkim strankama („Službeni glasnik RS”, broj 36/09), kojima je propisano da poltička stranka ima status pravnog lica, te da je delovanje političke stranke nacionalne manjine, između ostalog, posebno usmereno na predstavljanje i zastupanje interesa jedne nacionalne manjine i zaštitu i unapređenje prava pripadnika te nacionalne manjine u skladu sa Ustavom, zakonom i međunarodnim standardima.

Uvidom u dokumentaciju koju je dostavio podnosilac zahteva, kao i dokaze pribavljene u postupku po navedenom zahtevu, utvrđeno je da je Komisija za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini, na osnovu Pravilnika za organizaciju rada Komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini, 22. januara 1945. godine donela Odluku broj: Str.pov. 2/45, kojom je ustanovila da su svi stanovnici mađarske i nemačke narodnosti opštine Čurug, sreza žabaljskog u Vojvodini odgovorni kao izvršioci, podstrekači ili pomagači za zločine navedene u članu 18. tog pravilnika, pa ih je proglasila ratnim zločincima, bez navođenja konkretnih imena lica na koja se ta odluka odnosi. Navedenom odlukom određeno je i to da se ona „ne proteže na lica koja su se borila u redovima Narodonooslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije”. Navedena odluka analogno je primenjivana i na stanovnike mađarske nacionalnosti opštine Žabalj, prilikom donošenja akata nadležnih državnih organa u postupcima konfiskacije. Takođe je utvrđeno i da su Odlukom Zemaljske komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini od 26. marta 1945. godine, koja je zavedena pod brojem: 2i44/1945 dana 3. aprila 1945. godine, po osnovu nacionalne pripadnosti, primenom principa kolektivne odgovornosti, ratnim zločincima proglašeni stanovnici opštine Mošorin, sreza titelskog u Vojvodini. 

Deklaracijom Narodne skupštine Republike Srbije o osudi akata protiv civilnog mađarskog stanovništva u Vojvodini počinjenih 1944‒1945. godine („Službeni glasnik RS”, broj 54/13) Narodna skupština je najoštrije osudila odluke Komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini kojima su proglašeni ratnim zločincima po osnovu nacionalne pripadnosti stanovnici opštine Čurug, sreza žabaljskog u Vojvodini, 22. januara 1945. godine, i po osnovu nacionalne pripadnosti stanovnici opštine Mošorin, sreza titelskog u Vojvodini, 26. marta 1945. godine, ne dovodeći u pitanje individualno utvrđenu odgovornost onih lica čija krivica je dokazana (tačka 2) i izrazila je punu spremnost Republike Srbije da nastavi proces razvoja demokratije i poštovanja ljudskih i manjinskih prava i građanskih sloboda, te pozivala sve državne organe i građane da daju puni doprinos stvaranju i jačanju uslova za zajednički život zasnovan na ravnopravnosti građana i punom poštovanju ljudskih i manjinskih prava i sloboda (tačka 6).

Ustavom Republike Srbije propisano je da svako ima pravo da nezavisan, nepristrasan i zakonom već ustanovljen sud, pravično i u razumnom roku, javno raspravi i odluči o njegovim pravima i obavezama, osnovanosti sumnje koja je bila razlog za pokretanje postupka, kao i o optužbama protiv njega (član 32. stav 1); da svako ko je okrivljen za krivično delo ima pravo da u najkraćem roku, u skladu sa zakonom, podrobno i na jeziku koji razume, bude obavešten o prirodi i razlozima dela za koje se tereti, kao i o dokazima prikupljenim protiv njega (član 33. stav 1); da svako ko je okrivljen za krivično delo ima pravo na odbranu i pravo da uzme branioca po svom izboru, da s njim nesmetano opšti i da dobije primereno vreme i odgovarajuće uslove za pripremu odbrane (član 33. stav 2), da se svako smatra nevinim za krivično delo dok se njegova krivica ne utvrdi pravnosnažnom odlukom suda (član 34. stav 3); da krivično gonjenje i izvršenje kazne za ratni zločin, genocid i zločin protiv čovečnosti ne zastareva (član 34. stav 6); da se ljudska i manjinska prava zajemčena Ustavom neposredno primenjuju (član 18. stav 1); da se Ustavom jemče, i kao takva, neposredno primenjuju ljudska i manjinska prava zajemčena opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima i zakonima. Zakonom se može propisati način ostvarivanja ovih prava samo ako je to Ustavom izričito predviđeno ili ako je to neophodno za ostvarenje pojedinog prava zbog njegove prirode, pri čemu zakon ni u kom slučaju ne sme da utiče na suštinu zajemčenog prava (član 18. stav 2); da se odredbe o ljudskim i manjinskim pravima tumače u korist unapređenja vrednosti demokratskog društva, saglasno važećim međunarodnim standardima ljudskih i manjinskih prava, kao i praksi međunarodnih institucija koje nadziru njihovo sprovođenje (član 18. stav 3).

Odredbama člana 255. Zakona o opštem upravnom postupku propisano je, između ostalog: da ako je pravnosnažnim rešenjem stranka stekla neko pravo, a organ koji je doneo to rešenje smatra da je u tom rešenju nepravilno primenjen materijalni zakon, može rešenje ukinuti ili izmeniti radi njegovog usklađivanja sa zakonom samo ako stranka koja je, na osnovu tog rešenja, stekla pravo pristane na to i ako se time ne vređa pravo trećeg lica, kao i da je pristanak stranke obavezan i za izmenu na štetu stranke pravnosnažnog rešenja kojim je stranci određena obaveza (stav 1); da rešenje o ukidanju pravnosnažnog rešenja u smislu stava 1. navedenog člana ima pravno dejstvo samo ubuduće (stav 3); da to rešenje donosi prvostepeni organ koji je doneo rešenje čije se poništavanje ili ukidanje traži, a drugostepeni organ samo kad je svojim rešenjem odlučio o upravnoj stvari, te da, ako je taj organ ukinut ili je prestao biti nadležan u upravnoj stvari o kojoj se radi, rešenje donosi organ koji je za tu upravnu stvar nadležan u vreme donošenja rešenja (stav 4); da je žalba protiv novog rešenja dopuštena samo ako je to rešenje doneo prvostepeni organa ako je rešenje doneo drugostepeni organ, odnosno ako je rešenje prvostepenog organa konačno, protiv tog rešenja može se pokrenuti upravni spor (stav 5).

Polazeći od nadležnosti utvrđene u skladu sa članom 255. stav 4. Zakona o opštem upravnom postupku, i imajući u vidu Ustavom Republike Srbije proklamovana temeljna načela i principe, kao što su vladavina prava, poštovanje ljudskih i manjinskih prava i građanskih sloboda, jemstvo posebne zaštite prava pripadnika nacionalnih manjina i pripadnost evropskim principima i vrednostima, a čije dosledno poštovanje i sprovođenje zahteva uklanjanje iz pravnog poretka svih akata koji su sa tim načelima i principima u suprotnosti, Vlada je utvrdila da su odluke navedene u tač. 1. i 2. dispozitiva ovog rešenja u suprotnosti sa materijalnim pravom i pravnim poretkom Republike Srbije, pa je, na osnovu svega gore navedenog, donela rešenje kao u dispozitivu, izražavajući na taj način privrženost vrednostima na kojima se temelji Deklaracija Narodne skupštine Republike Srbije o osudi akata protiv civilnog mađarskog stanovništva u Vojvodini počinjenih 1944‒1945. godine.

POUKA O PRAVNOM SREDSTVU: Protiv ovog rešenja može se pokrenuti upravni spor podnošenjem tužbe Upravnom sudu u roku od 30 dana od dana prijema rešenja.

Dostaviti:
- Savezu vojvođanskih Mađara, Subotica, Age Mamužića 11/I, 
- Ministarstvu pravde,
- Arhivi.

05 Broj: 88-13704/2014
U Beogradu, 30. oktobra 2014. godine

V L A D A

PREDSEDNIK
Aleksandar Vučić